Nė qytetin e Vlorės ėshtė promovuar libri i Ismail Qemalit, “Kujtime”, njė botim i realizuar nga Instituti i Librit dhe Promocionit “Toena”. Me kėtė rast, nė sallėn e Teatrit “Petro Marko”

u zhvillua njė ceremoni, organizuar nga Bashkia e Vlorės, Instituti i Librit dhe Promocionit “Toena”, Shoqata Kulturore Atdhetare “Labėria” dhe “Ismail Qemali”, aktivitet ky qė pėrkon nė 24 janar me pėrvjetorin e lindjes dhe vdekjes sė Ismail Qemalit.
Kryetari i Bashkisė sė Vlorės, z.Shpėtim Gjika, theksoi se Ismail Qemali ėshtė shndėrruar nė njė ikonė tė historisė sė Shqipėrisė. Ai sot ėshtė njė pikė reference pėr tė gjitha momentet historike tė vendit tonė, ndėrkohė qė libri i shtohet fondit tė vlerave tė historiografisė shqiptare.
Znj. Irena Toēi, pėrfaqėsuese e Institutit tė Librit dhe Promocionit “Toena”, nėnvizoi mes tė tjerash se nė kėtė libėr tė shkruar nga Ismail Qemali deri nė momentet e fundit tė jetės sė vet, ėshtė pėrshkruar aktiviteti i tij nga 1844 deri nė 1910 dhe veēanėrisht aktiviteti diplomatik, lidhjet me personalitete tė shquara tė diplomacisė bashkėkohore. Libri “Kujtime” i Kryeministrit tė Parė tė Qeverisė sė Pavarėsisė, themeluesit tė shtetit shqiptar, vjen pėr herė tė parė pėr lexuesin shqiptar, pothuajse njė shekull pas botimit tė tij nė Londėr. Ai ėshtė realizuar pėrmes njė pėrkthimi, qė pėr akademik Jorgo Pulo, ėshtė brilant dhe nė njė gjuhė shqipe tė rrjedhshme e tė pasur. Prof.dr.Jorgo Pulo thotė se botimi i tij nė gjuhėn shqipe ėshtė njė ngjarje pėr kulturėn dhe njė homazh pėr vetė Ismail Qemalin. “Ajo ėshtė njė vepėr e rrallė nė llojin e vet, sepse memorialistika ėshtė njė zhanėr pothuajse i palėvruar nga personalitetet e historisė, tė kulturės dhe tė Rilindjes Shqiptare
Ndėrkohė, pėr prof.dr.Arben Puto, libri i Ismail Qemalit, qė ka ardhur plotėsisht i saktė nga origjinali (anglisht), nė gjuhėn shqipe, pėrbėn edhe njė eveniment pėr shkencat historike. Puto e cilėsoi Ismail Qemalin njė burrė shteti dhe diplomat tė klasit tė parė, njohės i thellė i ēėshtjeve tė brendshme tė perandorisė osmane dhe i Evropės Lindore e asaj Qendrore nė kohėn kur jetoi. edhe pėr faktin se ai ishte nė funksione tė larta nė Peradorinė otomane, por edhe titullar nė organizma rajonale, siē ishte ai i kryetarit tė Komisionit Evropian tė Danubit. Gjatė referencave, plaku i urtė i Vlorės, ėshtė evidentuar si njė figurė qendrore nė historinė e Shqipėrisė dhe shpallja e pavarėsisė sė vendit, ishte produkt i aspiratave dhe lėvizjes kombėtare shqiptare”.
Nė fjalėn e tij prof.dr.Bardhosh Gaēe tha se me emrin e Ismail Qemalit, lidhet fundi i perandorisė otomane dhe fillimi i shtetit shqiptar. Duke qenė nxėnės nė gjimnazin “Zosimea” nė Janinė, Ismail Qemali studioi krah figurave tė tjera tė shquara tė historisė e kulturės shqiptare, ndėrkohė qė u njoh edhe me teoritė liberale tė personaliteteve tė filozofisė. “Mėsova tė jetoja me frymėn e lirisė tė botės sė vjetėr antike, ku u njoha me idetė liberale tė Volterit e Rusoit”, shkruan mes tė tjerash, Ismail Qemali pėr kėtė periudhė tė jetės sė tij nė “Kujtime”.
Ismail Qemali lindi nė 24 janar tė vitit 1844 nė Vlorė dhe vdiq nė 24 janar tė vitit 1919 nė qytetin e Peruxhias nė Itali. Kjo datė pėrkon edhe me largimin e tij nga Shqipėria, pas dorėheqjes nga posti i kryeministrit tė Shqipėrisė, paraqitur Komisionit Ndėrkombėtar tė Kontrollit, nė 24 janar tė vitit 1914.
Ismail Qemali konsiderohet si figura mė madhore nė historinė e Shqipėrisė.