Bashkia e Vlorės dhe Instituti i Studimeve Politike “Ismail Qemali” organizuan nė qytetin e Vlorės Konferencėn Shkencore “Ismail Qemali - Themelues i Shtetit Shqiptar”,

nė pėrkujtim tė pėrvjetorėve tė lindjes dhe vdekjes sė kėsaj figure madhore tė historisė sė Shqipėrisė.
Nė aktivitetin qė pėrkujtoi 166 vjetorin e lindjes dhe 91 vjetorin e vdekjes sė Ismail Qemalit, janė mbledhur nė njė nga sallat e Qendrės Kulturore “Labėria’ historianė, akademikė, intelektualė, studentė e tė rinj shkollare. I pranishėm nė konferencė ka qenė kryetari i Bashkisė sė Vlorės z Shpėtim Gjika, deputeti i Partisė Socialiste z.Fatmir Toēi, kryetari i qarkut tė Vlorės z Agron Sharra, drejtori i Institutit tė Studimeve Politike z. Bujar Leskaj, qė moderoi edhe konferencėn.
Nė pėrshėndetjen e tij me kėtė rast, kryetari i Bashkisė Vlorė, z Shpėtim Gjika, ndėr tė tjera tha “Tė flasėsh pėr Ismail Qemalin do tė thotė tė flasėsh pėr Shqipėrinė, pėr tė shkuarėn dhe tė tashmen e saj. Asnjė aktivitet nuk mjafton pėr tė folur dhe thėnė gjithēka pėr kėtė histori, asnjė konferencė nuk mund ti ezaurojė tė gjithė ata elementė qė pėrbėjnė tablonė e zhvillimit tė njė kombi. Ismail Qemali ėshtė shndėrruar nė njė ikonė tė historisė sė Shqipėrisė, krahas Skėnderbeut”.
Akademik, prof.dr.Arben Puto bėri njė pėrmbledhje tė zgjeruar tė aktivitetit patriotik, atdhetar, politik e diplomatik tė Ismail Qemalit, nė funksion tė ēėshtjes kombėtare. Duke ju referuar kujtimeve tė plota tė Ismail Qemalit, qė vijnė pothuajse njė shekull pas botimit tė tyre tė parė nė Londėr nė vitin 1920, Puto e cilėsoi Ismail Qemalin njė burrė shteti dhe diplomat tė klasit tė parė, Dr e shkencave historike, Kaliopi Naska ėshtė ndalur nė veprimtaritė shtetėrore tė Ismail Qemalit nė perandorinė osmane. Vetėqeverisja lokale nėpėrmjet rregullimit radikal tė funksioneve brenda perandorisė, vizionet qeverisėse tė tij, ishin ndėr pikat e analizuara nga historiania, e cila ka folur edhe rreth pikėpamjeve tė Ismail Qemalit mbi formėn dhe ndėrtimin administrativ tė shtetit tė ri shiptar. Politologu, Gėzim Tushe solli pėr auditorin njė kėndvėshtrim tė veēantė tė figurės sė Ismail Qemalit, qė sipas tij, “ėshtė emblemė pėr historinė e Shqipėrisė me tė cilin do tė pėrfaqėsohemi nė jetė tė jetėve”. Ai e cilėsoi Ismail Qemalin njė diplomat me fuqi herkuleske.
Historiani Fahri Shaska, solli disa tė veēanta tė momentit tė varrimit tė Ismail Qemalit nė shkurt tė vitit 1919. Ismail Qemali u varros nė Kaninė nė varrezat e familjes Vlora, nė njė ceremoni ku ishin tė pranishėm mijra qytetarė, ndėrkohė qė u rivarros nė 28 nėntor tė vitit 1932, nė lulishten e Flamurit, atje ku ndodhet edhe sot. Nė varrin e tij monumental, ngrihet edhe pėrmendorja e Luftėtarit tė Lirisė, realizuar nga skulptori Odise Paskali.
Nė konferencė janė sjellė detaje mbi rolin qė pati Ismail Qemali si kryeministėr i vendit, nė kujdesin e konsolidimit tė shtetit dhe organizmin e hallkave kryesore tė administrates, si njė hap tė rėndėsishėm nė dhėnien e fizionomisė sė njė shteti modern nga forma dhe pėrmbajtja.

Fjala e kryetarit tė Bashkisė, z Shpėtim Gjika nė Konferencėn Shkencore

Tė nderuar pjesmarrės nė kėtė sesion shkencor, tė nderuar miq.
E konsideroj kėnaqėsi faktin qė jeni tė pranishėm nė kėtė aktivitet nė pėrkujtim tė njė prej figurave mė madhore tė historisė sė Shqipėrisė, Ismail Qemalit.
Tė flasėsh pėr Ismail Qemalin, do tė thotė tė flasėsh pėr Shqipėrinė, pėr tė shkuarėn dhe tė tashmen e saj. Asnjė aktivitet nuk mjafton pėr tė folur dhe thėnė gjithēka pėr kėtė histori. Asnjė konferencė nuk mund t’i ezaurojė tė gjithė ata elementė qė pėrbėjnė tablonė e zhvillimit tė njė kombi. Nė kėtė kontekst, asnjėherė nuk do tė mund tė arrijmė tė evidentojmė tė plotė figurėn e Ismail Qemalit, kėtij burri shteti qė diti tė orientohej nė zhvillimet politike, historike dhe diplomatike tė kohės, pėr tė realizuar aktin madhor tė Pavarėsisė sė Shqipėrisė dhe hedhjen e themeleve tė shtetit tė rij.
Prandaj dhe mblidhemi ēdo vit nė vigjilje tė pėrvjetorėve tė plakut tė urtė tė Vlorės. Prandaj dhe ēdo herė qė flasim pėr tė, gjithmonė do tė lėmė shumė gjėra pa pėrmendur, si njė argument pėr tu mbledhur njė vit mė pas. Duke pėrkujtuar Ismail Qemalin, ne pėrvijojmė Shqipėrinė, ravijėzojmė Vlorėn tonė tė dashur, e cila ka nxjerrė nga gjiri i saj burra dhe patriotė tė tillė me emėr si ai. Ismail Qemali ėshtė shndėrruar nė njė ikonė tė Shqipėrisė, krahas Skėnderbeut. Si e tillė kjo figurė ėshtė tashmė pikė reference pėr tė gjitha momentet historike tė vendit tonė. Nuk mund tė shkruajmė dhe tė analizojmė periudhėn e Pavarėsisė dhe gjithēka ndodhi mė pas, pa u ndalur tek themeluesi i shtetit, tek kjo figurė shumėdimensionale, qė lartėsohet gjithmonė e mė shumė, sa kalojnė vitet. Brezat e sotėm dhe ata qė do tė vijnė, do t’i jenė pėrherė mirėnjohės kėtij burri shteti, kėtij patrioti tė urtė, qė zgjidhi me largpamėsi udhėkryqin ku ishte futur vendi, nė atė fillim shekulli, tė mbushur me ngjarje dhe intriga, si asnjėherė.
Prandaj dhe ne sot i bėjmė homazh veprės dhe figurės sė tij madhore, duke pėrsėritur atė qė bėjmė pėrherė. Nderim dhe mirėnjohje ndaj tij. Pėrkujtimi i Ismail Qemalit, ashtu si edhe i patriotėve tė tjerė, ėshtė pjesė e programit tė bashkisė, pėr tė sjellė nė auditor vlerat e historisė sonė. Unė do tė falenderoj me kėtė rast Institutin e Studimeve Politike, Ismail Qemali dhe z Bujar Leskaj, pėr bashkėpunimin dhe nė veēanti, historianėt e nderuar, qė kanė ardhur nė Vlorė pėr kėtė aktivitet tė rėndėsishėm.